8. ve 13. yy Türk Edebiyatı "İlk"ler Listesi - 4.9 out of 5 based on 17 votes

Kullanıcı Oyu: 5 / 5

Yıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkin
 

8. ve 13. YY TÜRK EDEBİYATI “İLK”LERİ.

  • 1.     Ünite
  • Ø  Bilinen ilk kültür merkezi Orhun bölgesidir.
  • Ø  Türk adıyla kurulan ilk devlet Göktürk Devleti’dir.
  • Ø  Türklerden kalma en eski yazıtlar ilk başta Kül Tigin, Bilge Kağan ve Tonyukuk yazıtlarıdır.
  • Ø  Orhun yazıtlarının ilk kitabı “A Grammer of Orhon Turkic” tir ve Radloff yazmıştır.
  • Ø  Türk adının geçtiği ilk türkçe metin Orhun abideleridir.
  • Ø  Abidelerin Türkiyedeki ilk yayımlayan Necip Asım’dır.
  • Ø  Orhun Abidelerinin ilk yayını W. Radloff yapmıştır.          
  • Ø  İlk Türkçe astronomi metni  Yitikensudur. Tantra Budizmine ait olup Reşit Rahmeti arat tarafından çevrilmiştir.
  • Ø  Bögü Kağanın Maniheizmi kabul edişini anlatan bu metin, ilk kez W. Bang tarafından
  • TT 2'de yayımlamıştır .
  • Ø  Hıristiyan uygurlara ait ilk metinler F.W.K. Müller tarafından çevrilmiştir.

                                                       

2. Ünite

·         Arapça şiirlerin ilk örnekleri Cahiliye dönemine aittir.

·         Arap edebiyatının ilk nazım şekilleri recez ve kasid’dir. İlk nesir örnekleri nesir’dir.

·         Siyer, Megazi ve Fütuh islamiyet sonrası arapların ilk eser verdiği türleridir.

·         Siyer ve megazi türünde ilk eseri veren Muhammed İbn-i İshak’tır.

·         İslam'dan sonra ilk  Farsça şiirler, Tâhirîler ve Safârîler zamanında yazılan ancak, bazıları bu döneme ait oldukları tartışılan az sayıdaki şiirlerdir. Kasidelerdir.

·         Fıkıh türünde yazılan ilk eser el Vakıdi’dir.

·         Farsça şiir söyleyen ilk ve tek kişi Behram-ı Gür’dür.

·         Frasça şiir söyleyenler arasındaki ilk büyük şair Rudeki’dir.

·         Farsça şiirdeki ilk mutasavvıf Senai’dir.

·         Fars şiirindeki ilk hamse şairi Nizami’dir. Hamsesinin adı Penc Genc’dir.

·         İskender-name türünün ilk yazarı Ahmedi’dir.

·         Feridun Attar’ın İlahi-name’sini türkçeye ilk çeviren Şemseddin Sivasi’dir.

·         Feridun Attar’ın ilk tasavvufi eseri Esrar-name’dir.

·         Attar’ın Esrar-name’sini ilk çeviren Tebrizli Ahmedi’dir.

·         Hafız Divanı türkçeye ilk defa Abdulbaki Gölpınarlı tarafından çevrilmiştir.

  • 3.-4. Ünite
  • o   İlk islami Türk devleti Karahanlı devletidir.
  • o   İslamın kabulunden sonraki ilk ve en önemli eser Kutadgu Bilig’dir.
  • o   Kutadgu Bilig’in ilk bulunan nüshası Viyana (Herat) nüshasıdır.
  • o   Karahanlı dönemi türk edebiyatının ilk kaside yazarı Yusuf Has Hacip’tir.
  • o   Kutadgu Bilig ilk Tevhid ve Münacat örneğidir.
  • o   Türkçenin ilk sözlüğü DLT’dür.
  • o   DLT hakkında ilk çalışma Kilisli Rıfat Tarafından yapılmıştır.
  • o   DLT’deki söz varlığı ilk Carl Brockelman tarafından saptanmıştır.
  • o   Anadoluda yazılan ilk türkçe eser Behçet-Ül hadayık’tır.
  • o   Köprülü’ye göre anadolu’da yazılan ilk türkçe eser Ahmet Fakih’in Çarhname’dir.
  • o   Anadolu’da ilk alınan yer Şirvan’dır.

5. ünite

  • v  Klasik şiirin anadoludaki ilk temsilcileri Mevlana, Sultan Veled, Yunus Emre’dir.
  • v  Anadoluda vakıat (=ders notları) türünün ilk örneği Mevlana’nın  Fihi Ma Fih’idir.
  • v  Türk edebiyatında musammat şiir yazan ilk kişi Mevlana’dır.
  • v  Mevlana hayranlığına ilk öncce Şeyyad İsa’nın Ahval’i Kıyamet mesnevisinde rastlanır.
  • v  Osmanlı’nın ilk şeyhülislam’ı Molla Fenari.
  • v  Türkçe gazel yazan ilk şair Sultan Veled’tir.
  • v  Sultan Veled’in ilk mesnevisi İbtida-name’dir.
  • v  Ahmet Fakih’i ve Çarhname’sini dünyaya ilk tanıtan Köprülü’dür.
  • v  Türk edebiyatında ilk defa kaside yazan şair Dehhani’dir.
  • v  Şiirinde iran kahramanlarına ilk yer veren şair Gülşehri’dir.
  • v  Dehhani edebiyat dünyasına Köprülü tarafından tanıtılmıştır.
  •  
  • 6. Ünite
  • -   Harezm ve Harezmlilere ait ilk bilgiler Heredot’a aittir.
  • -   Kırk Hadis türünün türkçedeki ilk örneği kerderli Mahmut b. Ali’nin Nehcü’l Feradis.
  • -   Nizami’nin Hüsrev-ü Şirin i ilk defa Kutbi tarafından çevrilmiş.
  • -   Kutbi nin Hüsrev ü Şirin’i türk edebiyatındaki 21 Hüsrev ü Şirin mesnevisinin ilkidir.
  • -   Altın Orda sahasında ortaya çıkan ilk eser Hüsrev-ü Şirin’dir.
  • -   Harezm türkçesinin bilinen ilk eseri Mukaddimet-ül  Edeb’dir.
  •  

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile