Lütfen özetlere denemelere oy vermeyi unutmayın. Bu oylara göre flash deneme sınavları hazırlanacaktır.

Çağdaş Türk Romanı- Kısa Bilgi Hapları - 5.0 out of 5 based on 3 votes
Kullanıcı Oyu:  / 3
En KötüEn İyi 

CAĞDAŞ TURK ROMANI 1.ünite

*İlk tarihi turk romanını (walter schot) ele aldığı kabul edilir, schott=iskoç halkına ait evsane ve halk hikayelerini toplayarak kendi tarih bilgisiyle yoğurarak roman haline getirmiştır

*ilk tarihi roman örneği(waverley 1814 walter schott gerçek bir olayin içine (fietif) yapıda bir metin yerleştırerek roman konusu işkoçya tarihindeki 1745 (jakoben ayaklanmasıdır)bu romanda tarih eyitim iç içedir. NOT:Tarihi roman yaşandığı kabul edilen olaylara yazarın kurgu dunyasının birleşmesi sonucu oluşur

*Tarihi romanlar savaş siyaset ekonomik olayları okuyucuyu sıkmamam amaciyla fazla ele almasada,insana ve tabiata ait herşeyi kurguya dayandırarak anlatır.

*farklı roman deneyen postmodernist romanın sahibi Nedim Gurselın (boğaskesen ve fatih=istanbulda terk edilmiş yalıdan ben gerçekli istanbulun fethini ve modern binalarla inşa edilen istanbulu karşımıza cıkarır.

NOT:tarihi roman geçmişi fıksıyon(kurgu) bakımından yeniden yorumlama endişesidir.

Türk edebiyatında tarihsel roman

1920 1960 arası=(Ahmet Mithat tarihsel romanın ilk örneklerini vermiştir.Namık Kemal ise tarihin ilk defa bilincli olarak işlendiği CEZMİ romanını yazarıdır.

Ahmet Mithatın tarihsel romanları=hasan mellah,yahut sır içinde esrar,şirzad.

*Ahmet himet muftuoğlu ve Ömer seyfettinde bu konuya yönnelmiştır.

*1920- 1660 türk romanı populer niteliklidir.

*bu  yıllarda bu tur romanlar geniş halk kitlelerince ilgi görmuştur

Tarihi  roman yazarları= 1-abdullah ziya kozanoğlu  2-necmettin Nazif   3-turhan tan  4-fazlı necib

5-iskender Fahrettin 6-iskender Fahrettin  7-peyami safa  8-sami karayel  9-hayrettin ziya  10-kemalettin şukru11-ziya şakir  12-reşat Ekrem 13-ılgaz vahab nevruzhan   14-safiye erol  15-nihat atsız 16-feridun fazıl  17-ratıb Tahir   17-turhan tan

1960 sonrası=hiç şuphe yokki dönemin ustadı NECATI SEPETCIOĞLU

Romanları=anahtar kapı,konak,çatı,üçler,yediler,kırklar,bu atlı gecide gider,karanlıkta mum ışığı,darağacı,sabır,Ekrem kuşağı,cevahir ile sadık buğday kamyonu.gece vaktinde gün dönümü,İstanbul fethı,yılın roman ödulude (kutsal mahpus)

 Murat ermanın: gizemli ve ütopik romanı beyazataş odası umit kıvanç gaib roman ahmet yurdakul kahramanlar ölmeli,yorgun camlar erol yitik ulke.1.2.3 toprak acıkınca şemsettin samı unlu toprak kurşun geçirmez ,yüz uzun yil,sevim coşkunun bizim diyar,hilal görununce,ağustos başağı,emine insu ak toprak

Türk romanında türk tarihinin çeşitli evreleri *Osmanlı iran savaşlarında konu alan cezmiden sonra türk romanı iki  çerçeveden ele alınmıştır.yazarın bilgi ve becerisinden sonra tarihsel Romalarda en çok  Osmanlı ele alınmıştır.

*kemal tahirin devlet ana ,Tarık buğranın Osmancık,yavuz bahadıroğlunun merhaba söğut,=== türk tarihinin blinmeyen yönlerini anlatır.

*Mustafa sepetçioğlu =romanları türk tarihinin başlangıcından 1915 çanakkale savaşina getirir.bu turden roman yazanlar:Bekir buyukkargun,Abdullah ziya kozanoğlu,Feridun fazıl,tulbentçi Turhan tan,dır

NOT:bu boyutula tarihsel roman özelliğide taşıyan (CİĞERDELEN) türk edebiyatının en güzel romanlarından biri  olarak değenlendirilir.bu roman tarih romanın  asıl teması durumunda değildir.aşk temasının yan unsurlarından dır.

SAFİYE EROL ciğerdelen en meşhur romanıdır şimdi ile geçmiş zaman aşkından bahsedilir.

*KMAL TAHİR devlet ana=türk romanının geçırdıği sosyal değişimleri işler.

*bir mulkiyet kalesi.esir şehrin isanları,yol ayirimi da= osmanliyla  yıkılışın ve yeniden batiya dönuk kuruluş anlatılır.

NOT denilebilirki DEVLET ANA tam manasiyla batının bireyciliğine karşı türk romanını ortaya koyan bir roman özelliği karşimiza çıkarır.

*kemal Tahir devlet ana romanında=batıdaki feodal ve baskıcı yapının insanları köleleştidiği ce hiçbir hurriyetten söz edilemiyeceğine karşılık Osmanlıdaki demokrat yapının bireyin hurluğunu karşilaştırır.

Yakın tarihin türk romanına yansıması

Taihsel romanımızda ittıhad ve terekkı mütakare ve milli mucadale dönemi sıkça işlenmiştir,Yakup kadri Karaosmanoğlu,Halide edip,Reşat nuri,Nahit sırrı,Mithat cemal,yaşadıklarını yillar sonra bir kurgu ile söz eder.

*(sahnelerin dışındakiler) AHMET HAMDİ TANPINAR ın mütakare dönemi istanbulu 17-18 yaşındaki genclere  göre hazırlandı.

*ikinci gurup ise milli mucadele döneminde cocuk olan yazarlarımız ,kemal tahir,tarık buğra ,ve samim kocağözdur.

*NOT ittihat ve terekki mütakare ve kurtuluş dönemi savaşı toplumumzun var olma surecidir.bu bakımdan cumhuriyet dönemi,romancılarının büyük bir bölumu bu dönem romanını sorgulamiştır.

NAHİT SIRRI ÖNİK (ABDULHAMİT DUŞERKEN).sevim kantarcıoğlu ahlaki cökuntuyu ele aldığı,ve abdullhamidin,ittihad ve terekkiye yaranamadiği belirtir saf bir romandır

*TARIK BUĞRA( KUÇUK AĞA).tarık buğranı ikinci romanı olan küçük ağa 1963 yılında istanbulda yayinlanır,küçük ağa milli mudale yillarının küvayi milleyenın oluşumundan  CERKEZ ETHEM birliklerinin,bozguna uğratılması dönemi kurgusudur.kahramanları=istanbullu hoca ,çalık salıh,reis bey,doktor haydar,gibi halktan insanlar.

Sevim kantarcıoğlu =romanı destan olarak niteler, 12 eylulde cok okunur.

Küçük ağada imami gazalinin İHTİVAYI ULUMUN YANİ =İLİMLERİN TUMU istanbulun hocasıdır.

ATİLLA İLHAN(DERSAADETTE SABAH EZANLARI)=atilla ilhanın bu romanı 1981 yılında basılır.yakın tarihi türk romanı nın tarihini belli bir döneminin yansımasıdır.milli mucadelenin anadoluya güç kazandırdığını işler.(romanda gecen karakterler,abdi bey neveres ,munif sabri.

*dersaadette sabah ezanları kemal tahirin devlet anasından sonra  cağdaş turk edebiyatının ikinci buyuk romanıdır

*birinci dunya savşının nedenleri bir başka noktadan anlatılır,ve mıllı mucadeleden güçlenerek çıkan anadolunun tum sorunları dilegetirilir.

CAĞDAŞ TÜRK ROMANI 3.UNİTE

1950 SONRASI TURK ROMANI NA GENEL BİR BAKIŞ

+türk romanının kırılma noktasında 1950 li yillarda başlar.

+kimileri doktorinci reçetelere benzer konuları tekrarlamanın kolaylığında romancılıklarını surdururken kimileri konularını daha cok batılılaşma batılılaşma çercevesi içinde doğu batı çatışması ile sınırlı tutar

+NOT 1950 yıllarının romanlarında aydın bakışının egemen olduğu aydınlanma ve aytınlatma ön plandayken 60 yillarda sonraki romanlarda aydınlanmanın yanında insanı tanıma ve iç dunyasına nufus etme ön plana cıkar.

NOT 70 yillar aydının romancının politize olduğu sınıf çatışmasını körukluyen üçüncu sınıf ceviri romanlarını yada kaba ulusçu söylemlerin ilgi görduğu kutupluluğun uç sınırlara vardığı bir dönemdir.

+türk romancısı her şeyi anlatmaktansa nasıl nlatılması gerektiği romanın yeniden kurma işi olduğunu söyler.

GURSEL KARATIN söylemiyle: yazarın bilinci ile sözcuklerin bilincinin ayni duzlemde buluşmasıdır.

+1950 yıllarda türk romanı için bir dönum noktasıdır.tek partiye özgu cumhuriyet ideolijisinin geniş kitlelere yayma ve benzetme anlayişinin yerini sanayileşen,köyden kente göc eden,insanlar ve feodal yapının,uzantısı olan köy ve kasaba sörunlar vardır.

+ 1990 yillar post modern romanın zafer yilları olur

+2000 yillarda itibaren duşsel fantastik,vr otobiyografik karakterli yarı belgesel bilmi kurgusal ve tarihsel romanlara bırakır.

1950 ÖNCESİ KUŞAĞININ  ROMANINI SURDURENLER

REŞAT NURİ (kan duvarı,kavak yelleri,son sığınak,gibi aşk romanları)

HUSEYİN RAHMİ ölumünden sonra toplumun hurafe ile şekilenmiş inanc dunyasını değiştirmeye çalışan (kaderin cilvesi romanı,deli filozof,can pazarı ,insanlar maymunmuydu,öluler yaşıyormu,namuslu kokodlar

HALİDE EDİP ADIVAR:çaresiz cumhuriyetten tefrika,hayat parçaları,kızıl hançerler hayattan tefrika,gibi fazla bir şey katmadan sanat yaşamlarını noktalarlar.

+Populed halk romancılarından:kerime nadir azak:1917 ile 1984 gelincık kızı,suçlu karar gecesi

+Öğretmen duyarlılığı ile :suat derviş fosfurlu cevriye

+milli ve ahlakı öne cıkaran:mukerrem kamil su:aynakı kız 1962 ,ayrı dunyalar ,ben ve o karakız,atanın romanı sızı,uzaklaşan yol gibi coğu romantik ve yeşilcma filmine uyarlanmiş şahıslardır.bu giren populer halk romanlarında PERİDE CELAL YÖNSEL güz şarkısı evli bir kadının gunluğunden,uc yirmi dört saat uc kadının romanı.

+cumhuriyetın ikinci dönemi romancılarından REŞAT ENİS, REFİK HALİT romancılarını 1950 lerden sonra surdururler.

REŞAT ENİS AYGEN ilk romanları istanbulun yoksul semtleri,yıkıntı ve harabelerde,yaşanan aile dramları,galatanın bey oğlunun ahlaksızlığına 1950 lerden sonra sosyal içerikli romanlar yazar

Despot== köy kasaba insanının yoksul çarpıcı yönlerini anlatır,sarı it ,bizde insanız,kara kısmet diğer eserleri.

+sanat yaşamını öykü yazmakla başlayan mapussant tarzı öykuleriyle tanına REFİK HALİT KARAY yurt dışında uzun sure surgun kaldıktan sonra 1922-1938 surgun yillarının deneyimi ve birikimiyle soluklu eserler yazmaya başlar.

Romanın içeriği: aşk kadın kolay para kazanma romanları: sonuncu kadeh,bugunun saraylısı,ikincı dunya savaşı

İÇEDÖNUK BİREYSEL EYLEMLER YADA GEÇMİŞ ÖZLEMİ

ABDULHAK ŞINASİ HİSAR:romanlarında mared prous,maurice baresten gelen birazda yaşadığı romanın getirdkleriyle uzlalaşamamaktan kaynaklanan geçmişe kaçış duşuncesini işler.

1941 yılında yayimlanan ve CHP açmiş olduğu yarışmada üçünculuk ödulunu alan ilk romanı FEHİM BEY VE BİZ dumduz bir hayat suren bencil, aşksız fehim beyi işler.

İkinci romanıda ÇAMLICADAKİ ENİŞTEMİZ romanı eski istanbulun ve ust kat insanlarını yaşayişlarını, köşklerini,yalılarını eğlencelerini, avuntulariyla bireycı izlenimci,yöntemde bir özlem örtusu arasında göstermesi ayni zamanda belgesel özelliği taşır.

+abdulhak hak şinasi şinası hısar yine anılarına dayalı olarak akelme aldığı ALİ NİZAMİ BEYİN BEYİN ALAFIRANGILĞI VE ŞEHLİĞİ butun romanları tuhaf,içe donuk ve siliktir.

+SEMİHA AYVERDİ romanlarını geçmişle şimdi çatışması uzerine kurara ilk romanı AŞK BU İMİŞ konusu fravunlar döneminde geçen ilahi aşk.İBRAHİM EFENDİ KONAĞI konak hayatını anlatır.BATMAYAN GUNEŞ,ATEŞ AĞACI,YAŞAYAN ÖLU,İNSAN VE ŞEYTAN,SON MENZİL,YOLCU NEREYE GİDİYORSUN,MESİH PAŞA İMAMI.

+romanları KENAN RIFATIN her şeyi ilahı aşkla acıkladığı duşuncesini yansıtır.

+kişi yucelek,nefsin isteklerine karşın koyacak insanı kamıl mertebesine ulaşacaktır.

+AŞK BUDURDA meryem,YAŞAYAN ÖLUDE gercek celebide ayşe ve leyla ile son menzilin kışıleri beşeri aşktan ilahi aşka,İNSAN VE ŞEYTANDA şevket ve lalenin aşklarının zıt kutubu.YOLCU NEREYE GİDİYORSUN ruhsal yolculuğa,ATEŞ AĞACI aşkın başka cephesi MESİHPAŞA İMAMI aşk konusunda olumludan olumluya

+romanlarında tasavvuf,şeyh,tekke,tarikat,cami gibi dinsel ögeler öne çıkar.

+yerli ve yabacı bir kişiden olumlu eleştirileri olan MESİHPAŞA İMAMI dini terbiye ile yetiştirilmiş mesihpaşa cami imami halis efendi bir gunluk hayatı anlatılır,osmanlıya gönderme olan roman kendi kimliğini arayan toplumdan bahseder.

OKTAY AKBAL öykuyle başlar romanla öykuyu bir arda göturur

Eserleri:GARİPLET SOKAĞI,SUÇUMUZ İNSAN OLMAK,İNSAN BİR ORMANDIR,DÜŞ EKMEĞİ,BATIK BİR GEMİ gibi eserlerinde mutlu cocukluk ve ilk genclık yillarının aşklarını anı tadında romanlaştırır.

+anı tarzında yazılmış ilk romanı GARİPLER SOKAĞI zengin yoksul,genc yaşlı insanların mahallenin önurunu korumaya çalışan genclerin silip yok olan eski mahallenin ve bu mahalleyle kaybolan yaşam tarzını anlatır kimi eleştirmenler romanı amatırca bulmuştur.

+SUCUMUZ İNSAN OLMAK buyuk şehrin kalabalık ve mödern semtlerine yönelen aknal tedirgin ve huzursuz,yozlaşmiş bir aşkın anatomisidir.

İNSAN BİR ORMANDIR evlilikte mutluğu yakaliyamamiş bir hayatı anlatır,bu romanda geçmişe göndermeler yapılır.

+atilla ilhanın istanbul kenar mahallelerini anlatan  huseyin rahminin,ercumant ekremin romanlariyla denk tuttuğu GARİPLER SOKAĞI ahmet oktayin nitelemesiyle sokak oturanlarının kavgalarını gelecek beklentilerini uğrayacakları maddı manevi kayipların yeterınce vermediğidir.akbal ev ev oda oda dolaşarak ama onları fazla konuşturmadan anlatıcının gözlerinden başlar

+muhtar körukçunun değişiyle değişimin neden olduğu sokak oturanları üzerindeki ruhsal cökuntuyu vermek yerine yikilmaya yuz tutmuş eski bir yalının harap bir bir çeşmenın resmini yapan ressama benzetir.

NOT oktay akbal öykulerinde olduğu gibi romanlarınında yapısını geçmişimdi kutupluluğu uzerine kurar bu yapı içindeki konuları ise cuğu kes yaşam öykusuyle başlar.

+biyografisiyle örtuşen son romanı İNSAN BİR ORMANDIR.

+AHMETHAMDİ TANPINAR yeni ve mödern anlatım tekniği zman ve terkip bakımından getirdiği teklifleri bie uygarlığa özgu değerleri vermesi ve nihayet şiirsel uslubu türk romanında sığır açar

+ülkü dergisinde tefrika edilen ilk romanı MAHUR BESTE ile 19 y.y cözulen osmanlının seçkın aile yapısından kesitler sunar.

+bir şairin estetik dunyasında derin izler taşıyan ve ununu genişleten HUZUR romanı 1949 yılında basıldı.

+her biri kişilerin adlariyla anılan dört buyuk bölumden meydana gelen HUZUR BİR bakıma yazarın anılariyla örtuşen bir roman

+tanpınar cocukluk anılarından ve mizahcıdan gelen hayal dunyası sağlam roman kurgusuyla birleşerek önu yuzyilin en unlu romanı yapar.

+MEHMET KAPLAN romanın otobiyografik yanını göz ardı etmemekle birlikte yazarın karakter romanı ile dramatşik romanı birleştirdiğini söyler,romanda mumtaz ve nuran karakterleri öne cıkar huzurda ;muzik, resim,mimari gibi plastik sanatlar öne cıkar.

+AKAY tanpınarın sık sık romanlarındaki ruya motivini fournierin le grand meallnes ten geldiğini soylesede ,genel açıklamaya bakarsak romanları hakkında tahlil yapan tum araştırmacılar romanın (marsel proust geçmiş zaman peşinde )adlı romanından gelir.

+tanpınar 1965 yayimlanan ve uygarlik değişimin birey uzerindeki sancılarını ele eldığı romanı ise SAATLERİ AYARLAMA ENSİTUSİ

+NOT tanpınar romanlarında eski yeni arasında bocalayan kahramanlarının kişiliğinde bir medeniyet bunalımı yaşayan,türk toplumunun  yitip giden yada yozlaşan değerlerini sorgular.

+tanpınarın ölumunden sonra yayimlana ve müşterek dönemi istanbulundan çarpıcı sahneler sunduğu SAHNENİN DIŞINDAKİLER 1972 plan ve notlarının bir araya getirilmesiyle oluşturulan son romanı AYDAKİ KADIN.

+tampınar batıda örneleri görulen CAMUS,KAFKA,SARTRE gibi bireyin sorunlarına eğileyen cağının bunalımıdır.

KONULARINI VE KİŞİLERİNİ ANADOLU KENT VE KASABALARINDAN ALAN ROMANCILAR

+ustunde duracağımız yazarlar CEVAT ŞAKİR,TARIK BUĞRA, MEHMET SEYDA,TARIK DURSUN

+sanatının bodrum civarındakı balıkcıların sungerlerin yaşam seruvenleri anlatmaya adamiş HALIKARNAS BALIKÇISI cevdet şakir kabaağaçlı ULUÇ REİS,TURGUT REİS gibi köklerini aradığı tarihsel romanları dışında yazdıkları yapmacılıktan uzak,yayimlandığı yillarda buyuk yankı uyandıran bu yoldaki ilk romanı AGANDA BURİNA BURİNATA türk okurunu değişik bir dunyanın insaniyla karşilaştırır.

+NOT cevat şakir romanlarının konularını bodrum ve cevresinde balık ve sunger avcılığıyla hayatlarını kazanan yoksul ama iç dunyaları zengin balıkçıların hayatlarından alır

+TARIK BUĞRA cumhuriyet dönemi romanın önemli isimlerinden biri olan tarık buğra ele aldığı konu ve konuları işleyiş tarzı bakımından kendisinden en çok söz ettiren romancılarımızdandır.

+ilk romanı SİYAH KEHRİBARDA musolonı italyasında yönetimin baskılarına direnen aydınlar,küçük ağanın devamı niteliğinde FİRAVUNUN İMANI,DÖNEMEC,AKUMULATORLÖ RADYO,YALNIZLAR,DUNYANIN EN PİS SOKAĞI,YAĞMUR BEKLERKEN,

Tarık buğranın son romanı OSMANCIK osmanlının beylikten devlete anlatır.

+KUÇUK AĞA ROMANI.türk islam sentezi içerisindeki gizki amellerin beklenmedik anlarda fıçkırmaları ile yeniden  doğmaya başlayan türk insanı

+karakterler istanbullu hoca olan memet raşit colak salıh alı emmı doktor haydar bey ağir ceza reisi

+ikimci bölumu turkler yunanlılar ve rumlar arsında gecer.

ROMANLARI: ofsayt,tetik çekildikten sonra,ince hesaplar,yaniyormu yeşil köşkun lambası,şehir uyurken,sonradan yaşamak,ölu nokta,abaza paşanın ruyası,bir köşkunuz varmı.

MEHMET SEYDA yazı haytına şiirle başlar bireyin ruh cozumune yer verir.

ESERLERİ

1 BUYUK AİLENIN COCUĞU 2 YAŞ AĞAÇ 2 NE EKERSEN 3 BİR GUN BUYUYECEKSIN 4 İHTİYAR GENCLIK

5 İÇE DÖNUK 6 CİNSEL OYUN 7 SUDA HANIMIN ORTANCA KIZI 8 GERCEK DIŞI

En tanınmış romanı  YANARTAŞIDIR maden işçilerin hayatından bahseder.

TARIK BUĞRA ilk romanı HASANGİLLER,RIZA BEY,AİLE  EVİ,İNSAN KURDU,SABAH OLMADAN, gibi marksıst anlatımı vardır

+KURŞUN ATA ATA BİTER olgunlık romanı.

 

 

Hazırlayan: Kenan Tunç

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile